Phần 1: Chấn thương Bàn chân

MRI NguyenTriPhuong - Chấn thương bàn chân là một trong những chấn thương thường hay gặp trong qúa trình vận động như chơi thể thao,lao động, sinh hoạt hàng ngày.

I/ GIẢI PHẪU BÀN CHÂN
Hình ảnh cấu trúc xương bàn chânDây chằng dàiCác cơ chèn
 

1. Các xương của Bàn chân:
- Bàn chân được thành bởi tổng cộng 26 xương , 2 ở mặt sau Bàn chân, 5 ở giữa bàn chân và 19 ở trước Bàn chân và các Ngón chân
- Phía sau Bàn chân gồm Xương Sên và xương Gót chân . Xương Sên là xương cao nhất của Bàn chân nối Bàn chân đến mắt cá chân bằng cách hình thành một bản với các Xương Chày và Xương Mác ở đoạn dưới của chân. Xương Gót nằm dưới Xương Sên và họp thành Xương Gót chân.
- Phía trước trên Bàn chân bao gồm Xương Hộp ở phía ngoài và Xương Ghe ở phía trong của Bàn chân. 3 Xương còn lại được biết như những hình chêm (Ngoài, Giữa và Trong) và được cố định ở phía trước Xương Ghe. Cả 5 Xương này được gọi chung là khối Xương Cổ Chân và hình thành Xương Bàn Chân
- Bàn chân phía trước được tạo thành bởi 5 đốt Bàn Chân (thứ tự từ 1-5 bắt đầu từ ngón Cái) và 14 đốt ngón, 3 sự định hình của mỗi ngón, ngoại lệ là Ngón Cái chỉ có 2 đốt Ngón
2. Các Dây Chằng Bàn Chân:
- Khi Dây Chằng có công việc kết nối và để tạo giữ xương khớp với nhau, chúng ta có thể hình dung rằng có rất nhiều Dây chằng bên trong Bàn Chân. Ngoài việc giữ liên kết các xương với nhau, Dây chằng của bàn Chân còn có nhiệm vụ duy trì hình dạng cong dọc theo hình cung của Bàn Chân và là sự chống đỡ chính lâu dài, Dây chằng dày được biết như là Mạc Gan Bàn Chân, Cân Gan Bàn Chân hoặc Dây chằng Gan chân dài, Dây chằng này chạy từ xương Gót chân dọc theo chiều dài của lòng Bàn chân để gắn vào các đốt Bàn Ngón chân.
- Dây chằng quan trọng khác gồm Dây chằng Gót-Ghe ( còn được gọi là Dây chằng co giãn), quan trọng trong việc hỗ trợ hàng đầu của xương Sên và Dây chằng Gót-Hộp (hoặc Dây chằng ngắn) với sự hỗ trợ của Mạc Gan Bàn chân trong suốt chiều dài của Bàn chân.
3. Các cơ:
Cơ của Bàn chân được xếp vào bên trong hoặc bên ngoài. Thực chất là những cơ được gắn vào bên trong Bàn chân và kiểm soát sự cử động của các ngón chân, một số các cơ này cũng giúp các Dây chằng chịu đựng được sự chống đỡ của Bàn chân. Bên ngoài cơ bắt đầu từ nhiều vị trí ở Gan chân. Gân dài cuả nó qua đến khớp Mắt Cá và chêm vào một trong các xương của Bàn Chân.

II/. CHẨN ĐOÁN VÀ ĐÁNH GIÁ BÀN CHÂN

- Các ví dụ sau đây là chỉ dành cho mục đích thông tin. Chúng tôi khuyên Bạn khi gặp phải chấn thương nên đến Bác sĩ để nhận được một đánh giá đầy đủ về chấn thương Bàn chân của Bạn.
- Để đánh giá đúng một chấn thương Bàn chân cần một sự hiểu biết về cấu trúc Bàn chân. Điều này là vô cùng phức tạp và có rất nhiều cấu trúc mà có thể là liên quan đến chấn thương của Bạn. Vì vậy một ca kiểm tra và khám toàn diện là cần thiết để xác định nguyên nhân đau chân của Bạn.
Đánh giá chủ quan
Trong một thông tin đánh giá chủ quan được tập hơp để giúp Bác sỹ chuyên khoa hình dung tổng thể của chấn thương. Điều này sẽ liên quan đến tiền căn bệnh, thương tích trước đó, nguyên nhân chấn thương hiện tại và các triệu chứng của chấn thương. Bạn có thể được hỏi những câu hỏi sau đây:
* Bạn đã bị bất kỳ chấn thương nào trước đó?
Điều này thường được hỏi để xác định xem một chấn thương trước đó có thể được liên quan với hiện tại, nếu có thể có bất kỳ sự mất cân bằng cơ hoặc các vấn đề về tư thế. Ngay cả khi bạn nghĩ rằng một chấn thương vai trước đó sẽ không bao giờ có thể liên quan với đau chân cuả bạn, bạn không bao giờ biết!
* Bạn có đang dùng bất cứ loại thuốc nào?
Điều này thường được hỏi trong trường hợp Bác sỹ quy định hoặc đề nghị thuốc khác (ví dụ kháng Viêm).
* Nguyên nhân xảy ra các chấn thương?
Mô tả một cách chính xác bạn có thể nhớ, những gì bạn đang làm tại thời điểm chấn thương xảy ra. Điều này giúp Bác sỹ xây dựng một hình ảnh của sự chuyển động mà gây ra chấn thương. Nếu cơn đau của bạn đến từ từ trong một khoảng thời gian, bạn cố gắng mô tả thời gian lần đầu tiên cảm thấy nó và bạn đang làm gì lúc đó.
* Bạn đã nhận được bất kỳ điều trị chưa?
Bác sỹ sẽ muốn biết những gì bạn đã làm ngay sau chấn thương (nghỉ ngơi, chườm đá, nén, băng bó/hỗ trợ, thuốc giảm đau?) Ngoài ra nếu nó là một chấn thương lâu dài, Bạn có bất kỳ trị liệu khác/chuyên gia về chấn thương.
* Mô tả các cơn đau?
Điều quan trọng là Bác sỹ biết:
 - Chính xác nơi đau
 - Đau dữ dội ở mức độ nào (Họ có thể yêu cầu bạn đánh giá từ 1-10)
 - Nếu nó không thay đổi hoặc thỉnh thoảng lại ngừng.
 - Nếu nó là một sự đau nhói, đau âm ỉ, đau do làm va đập mạnh.
 - Cử động/hành động gì làm nó nặng thêm.
 - Nếu đau lan (di chuyển đến nơi khác)
 - Nếu cơn đau nặng hơn vào thời điểm nhất định trong ngày.
* Bạn có bao giờ có cảm giác đau nhói Dây thần kinh, rằn rằn như kiến bò hoặc tê:
    Những triệu chứng này có thể thường xuyên (nhưng không phải luôn luôn) cho thấy sự tham gia của một hoặc nhiều dây thần kinh.
* Bạn có cảm thấy bất kỳ cảm giác khác?
    Chẳng hạn như tiếng lách cách, ken két, cứng, không vững hoặc không kiểm soát.
* Bạn có nhận thấy sưng hoặc bầm tím?
Nếu thời gian qua giữa xảy ra chấn thương đầu tiên và bạn nhìn thấy, Bác sỹ sẽ cần phải biết nếu có bất kỳ sưng hoặc bầm tím vì điều này có thể chỉ ra mức độ nghiêm trọng của chấn thương
Mục tiêu ( vật lý ) đánh giá :
Việc đánh giá liên quan đến Bác sỹ chuyên khoa đánh giá Bàn chân, và có lẽ cũng là phần mắt cá chân để kiểm tra các điểm nhạy cảm, chuyển động có sẵn, sức bền và những bất lợi cho các cấu trúc khác nhau trong bàn chân.
* Quan sát và sờ nắn :
Bác sỹ sẽ nhìn vào bàn chân và mắt cá chân đang đứng cũng như ở phần còn lại để tìm một số biểu hiện bao gồm sưng, bầm tím và tư thế Bàn chân / mắt cá chân. Họ cũng có thể yêu cầu bạn đi bộ khi họ quan sát Bàn chân của bạn. Cũng như tất cả các đánh giá họ nên xem xét Bàn chân bị thương với bàn chân còn lại.
* Phạm vi của sự chuyển động :
Những chuyển động có sẵn tại các khớp mắt cá chân và ngón chân nên được đánh giá cả hai trường hợp thụ động (người Bác sỹ di chuyển các khớp ) và chủ động  (bệnh nhân di chuyển các khớp ). Họ cũng sẽ thụ động di chuyển  khớp nhỏ trong bàn chân để kiểm tra độ cứng và đau.
* Các xét nghiệm cơ đối kháng :
Tùy theo tổn thương Bác sỹ có thể giúp bạn tăng cường sức chống đỡ ( thường là bàn tay/cánh tay của họ ) trong các hướng khác nhau, tìm kiếm so sánh sức mạnh và đau.
Các khảo sát đặc biệt :
       Đối với mỗi phần cơ thể có một số khảo sát giúp các Bác sỹ xác nhận một chấn thương bị nghi ngờ. Các khảo sát sau đây có thể được sử dụng trong bàn chân và mắt cá chân :
- Dấu hiệu Tinel :

  lặp đi lặp lại khảo sát trên các dây thần kinh chày sau đó là chi nhánh bên dưới và đến mặt sau của trung tâm mắt cá chân ( xương bên ngoài của mắt cá chân ) đau nhói dây thần kinh hoặc đau tiếp tục xuống bàn chân chỉ ra hội chứng ống cổ chân.
- Thử nghiệm Morton :

Ép cùng lúc khối xương Bàn chân thường tạo ra một bàn chân đau nhói giữa bàn chân ở những người có u dây thần kinh Morton .
- Chụp X-Quang bàn chân để kiểm tra tổn thương xương.

                          

          X quang giúp đánh giá các tổn thương ban đầu
- Chụp MRI để kiểm tra tổn thương xương, dây chằng, cơ, u dây thần kinh, phần mềm.

                 

MRI ngoài đánh giá tổn thương xương còn đánh gía về cơ, dịch và phần mềm
Các khảo sát chức năng :
Tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của chấn thương Bác sỹ có thể yêu cầu bạn thực hiện một số khảo sát chức năng để xem xét tư thế của bạn và vị trí Bàn chân, triệu chứng và sự mất cân bằng cơ trong các hoạt động như ngồi xổm, bước tới và nhảy.

Nguồn: nguồn Internet và đồng nghiệp

              Lượt truy cập: 8157

              Khách trực tuyến: 3