Khớp gối: Phần 3 - Thoái hóa và viêm sụn khớp

MRI NguyenTriPhuong - Một tình trạng bất thường của can xi tạo ra ở xương nằm dưới lớp sụn. Trong thời kỳ đầu, thương tổn chỉ đơn thuần ở xương và biến đổi thành sẹo. Nếu phần ở dưới của xương mà biến đổi về cấu trúc, thì lúc đó chuyển sang thời kỳ hai, sụn bị thương tổn.Viêm xương sụn bóc tách (ostéochondrite disséquante)
Là một bệnh có hình ảnh  giải phẫu cũng như X-quang đặc biệt, do tình trạng bệnh lý của xương nằm dưới sụn, tổn thương khu trú và tiến triển trở thành mảnh nhỏ xương chết, thông thường có kích thước khoảng 2 cm. Hiện ngay ,các tranh luận đều cho rằng , nếu viêm xương sụn bóc tách lan rộng, thì nó dẫn tới tình trạng tách hẳn mảnh xương sụn ra hoặc tạo nên một hình thái lâm sàng tiến triển gọi là thoái hoá xương sụn.(ostéochondrose)

                                Viêm sụn

                                        Viêm - Thoái hóa sụn
Nguyên nhân: Cho dù chưa biết nguồn gốc chính xác của bệnh này, nhưng có nhiều nguyên nhân được đưa ra:
- Nguyên nhân chấn thương: Những chấn thương nhỏ lặp lại nhiều lần, đặc biệt là do các hoạt động thể lực nặng, có thể là yếu tố thuận lợi cho viêm xương sụn.
- Nguyên nhân mạch máu: Thoái hoá xương sụn có thể là kết quả của thiếu máu khu trú ở xương.
Bệnh lý này của gối có liên quan trực tiếp với phát triển sụn, bệnh thường có biểu hiện và xuất hiện ở lứa tuổi từ 8 đến 20.
Biểu hiện bệnh thoái hoá xương sụn:
Phần lớn bệnh không được phát hiện vì không có triệu chứng đau. Nó tiến triển không rầm rộ, không triệu chứng, theo hướng tự khỏi. Đôi khi chụp phim kiểm tra các bệnh khác mà tình cờ phát hiện ra.
Bệnh biểu hiện bằng các triệu chứng : đau, tràn dịch khớp, đi cà nhắc, hay có những dấu hiệu của cản trở trong khớp: sờ thấy dị vật, kẹt khớp do những mảnh xương sụn bị bong ra của quá trình viêm xương sụn bóc tách.
Thông thường hơn cả là sự hạn chế biên độ vận động, không thể duỗi hay gấp gối hoàn toàn.
Chẩn đoán chỉ được đưa ra sau khi  chụp phim X quang hoặc MRI. Chụp phim X quang thẳng nghiêng, trục 30 độ hoặc MRI 3 mặt. Chụp phim lồi cầu rất cần cho trẻ  em.
Các xét nghiệm khác cũng rất có giá trị, cần phải tập trung vào nơi thương tổn, để đánh giá giai đoạn của thoái hoá .Chụp CT gối có cản quang để tìm thương tổn trên bề mặt sụn. MRI cho phép nhìn được sâu vào bên trong của xương. Không cần phải dùng nội soi để chẩn đoán, nhưng dùng nó để điều trị.
X quang cho phép đánh giá tiến triển của bệnh

Xuất hiện vùng nhỏ đậm vôiTổn thương rõ nétMảnh xương trở nên đặc hơnVỡ rơi vào khớp tại dị vật

Giai đoạn I                            II                           III                               IV
Giai đoạn   I:  xuất hiện vùng nhỏ đậm vôi hơn, không đều so với xung quanh;
Giai đoạn I I:  tổn thương  bị cô lập, chu vi  xung quanh trở nên rõ nét;
Giai đoạn III: vành sáng  rộng hơn, mảnh xương trở nên đặc hơn.
Giai đoạn IV: khi có sự bóc tách hoàn toàn, mảnh xương sụn rơi vào trong khớp tạo nên di vật.
Tiến triển trên X quang chia làm 4 giai đoạn. Nhưng cũng có thể không phải lúc nào cũng gặp đủ cả bốn giai đoạn trên.
Vị trí của thoái hoá xương sụn cũng rất khác nhau. Thường thì, nó nằm trên cầu lồi trong, rất hiếm nằm ở cầu lồi ngoài, bánh chè, rãnh bánh chè. Bệnh này bao giờ cũng thấy ở vùng xương sụn tiếp xúc.
 

ĐIỀU TRỊ
         Có nhiều tiêu chuẩn cần phải xét để áp dụng một phương pháp điều trị: Đầu tiên phải khu trú tổn thương, để xem nó ở vùng chịu lực hay không. Tiếp theo cần phải đánh giá hình thái thương tổn và giai đoạn tiến triển, xem có tiến triển thành sẹo không. So sánh tuổi xương và tuổi thực tế, để tính toán.
- Điều trị không phẫu thuât:
Khi có triệu chứng lâm sàng cũng như hình ảnh X quang hoặc MRI, người ta đưa ra bài tập thể thao thích hợp, giảm bớt trọng lượng, chỉnh lại trục trọng tâm cho gối,...
Giảm gánh nặng một phần cho khớp gối trong nhiều tháng. Bất động gối bằng  nẹp (genouillère) rất cần thiết cho những trẻ em hiếu động, cũng như là những thương tổn nằm ở vùng quan trọng
- Điều trị phẫu thuật:
Nhiều kỹ thuật có thể áp dụng :

Dùng đinh cố địnhHình X rayGhép sụn

 Lấy mảnh xương                                 Cố định                                                         Ghép sụn
+ Lấy bỏ mảnh xương:Nhờ nội soi khớp có thể phá bỏ "tổ" của mảnh xương sụn để lấy  nó ra, nếu nó đã tự do trong khớp thì chỉ việc lấy bỏ nó  khỏi khớp. Đây là can thiệp ít sang chấn, đơn giản, nhanh . Nhưng nó để lại chỗ hổng trong xương tạo nên nguy cơ hỏng sụn khớp sau này đưa tới thoái hoá. Nguy cơ này càng lớn khi viêm xương sụn xảy ra trên một diện rộng, hay nó nằm ở vùng chịu lực hoặc  nó nằm ở  lồi cầu ngoài.
+ Khoan kích thích:Nhờ nội soi, khoan những lỗ nhỏ xuyên qua mảnh xương sụn gần bong cho tới tận xương để cho chảy máu, với mục đích là đem lại sự nuôi dưỡng cho mảnh xương sụn. Phương pháp này  hay áp dụng cho trẻ tuổi đang lớn, sau khi điều trị nội khoa thất bại nhưng mảnh xương vẫn còn dính với xương.
+ Cố định:Cố định mảnh rời vào vị trí của chỗ bong bằng vít. Phương pháp sẽ không hoàn thành  khi không có sự liền xương, hay hoại tử mảnh xương.
+ Ghép sụn khớp: Là lấy những mẩu xương sụn nhỏ ở vùng không quan trọng ghép vào hốc viêm xương sụn, gọi là phương pháp xếp hình "mosaïc plastie" .
Phẫu thuật này tốn thời gian, phải cấm bệnh nhân đi và tỳ cho tới khi xương ở mảnh ghép liền. Cho tới nay, kết quả lâu dài của phương pháp đặc biệt khả năng phòng ngừa thoái hoá khớp vẫn còn chưa rõ ràng.
+ Ghép tế bào sụn (chondrocytes),Vẫn còn trong giai đoạn thực nghiệm: cấy tế bào sụn của bệnh nhân, sau đó đặt lại vào hốc viêm xương sụn
Viêm xương sụn ở gối nói chung là một bệnh lành tính, đặc biệt là ở trẻ nhỏ và trẻ mới lớn. Ở người lớn vấn đề điều trị còn nhiều khó khăn.

              Lượt truy cập: 8180

              Khách trực tuyến: 2